Słowa kluczowe Publikacje wg słów kluczowych "ABC ekonomii"

ABC ekonomii

napisane przez -
602

Często słyszymy w mediach pojęcia ekonomiczne o których wydaje nam się, że je znamy i dlatego nie wnikamy w ich głębszy sens znaczeniowy. Spróbujmy jeszcze raz zastanowić się, jakie pojęcia stanowią fundament nauki ekonomii – należącej do dziedziny nauk społecznych.

  • potrzeby człowieka – pierwotne i wtórne
  • dobra i usługi
  • produkcja dóbr i świadczenie usług
  • PKB (produkt krajowy brutto)

  • budżet państwa
  • oszczędności i inwestycje
  • rozwój
  • dobrobyt

Potrzeby człowieka – zespół dóbr materialnych i duchowych potrzebnych człowiekowi do jego przeżycia i rozwoju. Wyróżnić należy potrzeby:

  1. pierwotne – umożliwiające człowiekowi jego przeżycie na ziemi. Obejmują one trzy podstawowe potrzeby: wyżywienia, ubrania i dachu nad głową.
  2. wtórne – są to potrzeby wyższego rzędu umożliwiające rozwój cielesny i duchowy człowieka (np. potrzeby uznania, samorealizacji, społeczne, kulturowe i in.)

Dobra i usługi – wytwory materialne i niematerialne człowieka służące do zaspokojenia jego potrzeb pierwotnych i wtórnych.

Produkcja dóbr i świadczenie usług – działalność wytwórcza człowieka w zakresie dóbr materialnych i niematerialnych w celu zaspokojenia jego pierwotnych i wtórnych potrzeb.

PKB – wielkość wytworzonych w danym roku dóbr i usług w gospodarce krajowej.

Budżet państwa – zestawienie planowanych wpływów i wydatków w państwie dla zabezpieczenia istnienia i rozwoju społeczeństwa.

Oszczędności i inwestycje – część PKB, która nie jest przeznaczona na bieżącą konsumpcję lecz na zaspokojenie przyszłych potrzeb (oszczędności) oraz na zabezpieczenie utrzymania i wzrostu poziomu życia społeczeństwa (inwestycje).

Rozwój – proces wzrostu ilości i jakości wytworzonych dóbr oraz świadczonych usług, a tym samym wzrost poziomu zaspokojenia cielesno-duchowych potrzeb człowieka.

Dobrobyt – określony poziom rozwoju cywilizacyjnego człowieka i społeczeństwa zapewniający godziwe warunki życia i rozwoju człowieka i społeczeństwa.

napisane przez -
1769

Dług (deficyt) publiczny – jest to zadłużenie długookresowe przedstawiające finansowe zobowiązanie władz publicznych (państwowych i samorządowych), na które składają się:

  • Zaciągnięte bezpośrednio kredyty i pożyczki.
  • Wyemitowane papiery wartościowe.
  • Nieregulowane zobowiązania jednostek sektora publicznego.

Dług (deficyt) budżetowy – jest to zadłużenie krótkookresowe występujące, gdy wydatki w budżecie danej instytucji (np. państwa) są wyższe niż jej dochody. W państwie deficyt budżetowy stanowi różnicę pomiędzy wydatkami państwa a jego dochodami netto w ciągu roku budżetowego.

13

Zadłużenie Skarbu Państwa według kryterium miejsca emisji (mld zł)

Według oficjalnych danych dług publiczny w Polsce wynosi obecnie 57% PKB (produktu krajowego brutto), to jest około 900 mld zł. Według nieoficjalnych danych (Fundacji Obywatelskiego Rozwoju) dług publiczny w naszym kraju wynosi ok. 3000 mld zł, co w przeliczeniu na jednego mieszkańca daje ok. 80 tyś. zł.

Planowany deficyt (dług) budżetu państwa na 2013 rok miał wynieść ok. 36 mld zł. Na koniec maja 2013 roku rzeczywisty deficyt budżetu państwa wyniósł 30 mld 943 mln zł, czyli 87% deficytu zaplanowanego na cały 2013 rok (dane resortu finansów).

napisane przez -
494

12

Często umyka naszej uwadze fakt, że podstawową jednostką organizacyjną prowadzącą działalność gospodarczą jest przedsiębiorstwo. Stanowi ono samodzielny podmiot gospodarujący własnym kapitałem rzeczowym i kapitałem ludzkim – i co najważniejsze – na własne ryzyko.

Gospodarka narodowa stanowi system splatających się wzajemnie więzi ekonomiczno-finansowej natury, w ramach których następuje specjalizacja realizowanych zadań przez poszczególne przedsiębiorstwa. To wzajemne uzupełnianie się zwiększa wydajność, efektywność oraz przyczynia się do szybszego postęp w produkcji zaspokajającej potrzeby człowieka i całego społeczeństwa – dla rozwoju dobra ogólnego.

Gospodarka międzynarodowa (światowa) stanowi sieć powiązań poszczególnych gospodarek narodowych, z ich specjalizacją w ramach międzynarodowego podziału różnych rynków – rynku pracy, rynku produkcji, rynku zapotrzebowania na surowce, energię i myśl naukowo-techniczną, rynku zaspokajania potrzeb społecznych, ludzkich i in.

Zawsze należy jednak mieć na uwadze, że „praca robotników jest jedynym źródłem bogactw Państw”w oparciu o godność robotnika i godność jego pracy.

napisane przez -
839

Każde przedsiębiorstwo, aby istnieć i utrzymać się na rynku swojego działania, musi spełniać określone wymogi m.in. pod względem ekonomicznym, finansowym i społeczno-prawnym.

Istnieje szereg wskaźników obrazujących stan i kondycję ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. Istnieją określone zasady, których przestrzeganie ułatwia mu funkcjonowanie w burzliwych warunkach otoczenia. Istnieją wreszcie normy społeczno-prawne i normy moralne chroniące przed pokusą nadużywania uprawnień i skłaniające do rzetelnego wykonywania swoich obowiązków.

Koncentrując się w tej chwili na warunkach ekonomiczno-finansowych należy wskazać, że odzwierciedleniem dobrego funkcjonowania przedsiębiorstwa jest jego „wartość rynkowa”.

Wartość ta, dająca właścicielom pewność dochodów, daję także rękojmię dobrze zainwestowanych kapitałów i pewność perspektywy rozwoju firmy na przyszłość. Wartość ta obejmuje przede wszystkim zysk, jako wskaźnik dobrego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Na ów zysk składa się szereg działań natury finansowej oraz organizacyjnej firmy, dobrze wykorzystany majątek firmy, istniejący potencjał ludzki, trafny wybór celów działalności firmy oraz sposobów i metod osiągania tych celów w firmie.

Ekonomia działania przedsiębiorstwa polega na takim zagospodarowaniu jego zasobów (materialnych i osobowych), aby osiągnięte wyniki przewyższały wniesiony w jego działalność wkład (rzeczowy i ludzki). Odzwierciedleniem tych wszystkich działań i procesów zarządczych jest przepływ środków finansowych określających efektywność podjętych działań.

Nie należy zapominać, że w ostateczności „czynnik ludzki” stanowi decydujący element w trwaniu i rozwoju przedsiębiorstwa. Zdolności, umiejętności, zaangażowanie i odpowiedzialność osobista każdego pracownika – to podstawowy gwarant sukcesu rynkowego firmy w dzisiejszych czasach. Jest to także istotny element wzrostu jej „wartości rynkowej”.

napisane przez -
437

Obok potrzeb otoczenia działania przedsiębiorstwa, także w nim samym rozgrywają się zdarzenia i procesy będące odzwierciedleniem gry interesów zachodzących pomiędzy głównymi aktorami jego funkcjonowania. To od ludzkiej kompetencji, doświadczenia, przezorności oraz odwagi w podejmowaniu trudnych i roztropnych decyzji zależy przyszłe powodzenie przedsiębiorstwa. Ludzie ci kształtują oni swoisty klimat, który jest często niepowtarzalny w żadnej innej firmie.

Najbardziej zainteresowanymi w rozwój przedsiębiorstwa są jego udziałowcy, będący właścicielami przedsiębiorstwa. Delegują oni odpowiednie osoby do rady nadzorczej i do zarządu spółką w celu realizacji ich interesów i dobra przedsiębiorstwa. Zarząd wypełniając swoje funkcje i zadania powierza poszczególne odcinki spółki kierownictwu różnego szczebla. Ono zaś bezpośrednio kieruje praca podległych sobie pracowników.

Wszyscy razem przyczyniają się do tworzenia dobra wspólnego przedsiębiorstwa.

Pojawiające się napięcia i trudności w realizacji zadań przez poszczególne grupy zawodowe w strukturze firmy stanowią o istniejących interesach – zbieżnych lub przeciwnych sobie. Nie oznacza to, że owo współzawodnictwo w zaspokajaniu własnych interesów musi być czymś złym. Jeżeli odbywa się ono z poszanowaniem ogólnie obowiązujących przepisów prawa oraz zasad i norm moralnych, to świadczy to o zaistnieniu prawdziwej wspólnoty pracowniczej między dającymi pracę i przyjmującymi pracę – przełożonymi i podwładnymi.

Klimat solidarności i pomocniczości działania w ramach przedsiębiorstwa stanowi wtedy znakomite tło dla uczciwej gry interesów pomiędzy poszczególnym grupami społeczno-zawodowymi w firmie.

napisane przez -
426

Każde przedsiębiorstwo posiada cel swojego powstania, funkcjonowania i rozwoju. W zależności od rodzaju prowadzonej działalności (produkcja lub usługi) wytwarza ono dobra lub świadczy ono usługi, które są społecznie użyteczne. Przedsiębiorstwo zdobędzie swoich klientów tylko wtedy, gdy będą oni zainteresowania jego wytworami.

Klienci należą do otoczenia działania firmy i współtworzą wraz z innymi podmiotami swoiste kręgi zbytu jej towarów i usług. Generalnie wyróżnia się

  • otoczenie bliższe,
  • otoczenie dalsze

podmiotów zainteresowanych funkcjonowaniem firmy.

Do otoczenia bliższego przedsiębiorstwa należą przede wszystkim klienci wyrobów (usług) finalnych. Zaliczyć tutaj należy także dostawców, kooperantów, kredytodawców i wszystkich tych, którzy bezpośrednio stykają się z przedsiębiorstwem i są zainteresowani jego funkcjonowaniem.

Do otoczenia dalszego przedsiębiorstwa należą m.in. organizacje ustalające i egzekwujące prawo (władza państwowa lub samorządowa), zainteresowane uczciwym i przyjaznym dla społeczeństwa funkcjonowaniem przedsiębiorstwa (np. organizacje konsumenckie, społeczne stowarzyszenia) czy też nadzorujące realizację na odpowiednim poziomie produkcji lub usług (różne instytucje kontroli technicznej i społeczno-prawnej).

Potrzeby otoczenia i ich realizacja przez przedsiębiorstwo stanowią zasadniczo pierwszy i najważniejszy motyw powstania, ciągłości istnienia oraz gwarant rozwoju każdego przedsiębiorstwa.

napisane przez -
485

Poruszane w poprzednich odcinkach zagadnienia dotyczące: relacji pracowniczych, zaangażowania w wykonywaną pracę, wydajności pracy oraz odpowiedzialności pracowników za dobro przedsiębiorstwa, znajdują swoje dopełnienie w „satysfakcji finansowej pracownika” za jego wkład pracy.

Jak można określić pojęcie „satysfakcji finansowej pracownika”?

Wyrazem zapłaty za pracę jest wynagrodzenie, które w formie materialnej stanowi pieniężne odzwierciedlenie za trud włożony w pracę lub w formie niematerialnej, stanowi różnego rodzaju wyróżnienia poza pieniężne (np. pochwała, uprzywilejowanie czy awans zawodowy).

Wynagrodzenie finansowe pracownika, aby było satysfakcjonujące, musi być słuszne i sprawiedliwe. Słuszne jest ono, gdy zaspokaja własne potrzeby pracownika i jego rodziny oraz gdy pozwala na zaoszczędzenie część zarobków na przyszłość. Wynagrodzenie sprawiedliwe występuje, gdy odpowiada podstawowej zasadzie: „jaka praca, taka płaca” oraz „każdemu wedle potrzeb, każdemu wedle zasług”.

Satysfakcja finansowa pracownika stanowi ważny czynnik motywacji do efektywnej i wydajnej pracy. Przedsiębiorcy chcący uzyskać przewagę konkurencyjną swoich firm na rynku nie mogą dzisiaj poprzestać już tylko na nowoczesnym sprzęcie, technologii i technice wytwarzania lub świadczenia usług. Czynnik ludzki z wiedzą, umiejętnościami, zaangażowaniem i odpowiedzialnością pracowniczą stanowi dzisiaj najważniejszy element rozwoju i wzrostu bogactwa. Ów „ludzki kapitał” znajduje swoje istotne dowartościowanie właśnie w satysfakcji finansowej pracownika.

napisane przez -
455

Odpowiedzialność jest wynikiem posiadania przez człowieka rozumu, wolnej woli oraz zdolności rozeznania dobra i zła. Nikt z nas ludzi nie jest zwolniony z odpowiedzialności za dokonywane wybory, ponieważ jako dorośli jesteśmy świadomi swych czynów oraz nieskrępowani w realizacji zamierzonych celów i zadań.

Przedsiębiorstwo stanowi jednostkę „prawno-organizacyjną”, „ekonomiczno-finansową” i „techniczną”, w której i dzięki której tworzony jest dochód narodowy rozdzielany następnie między pracowników i resztę społeczeństwa. Przedsiębiorstwo oprócz powyższych stron stanowi także „wspólnotę pracowniczą”. W jej ramach oprócz ‘potrzeb materialnych’ realizowane są i zaspokajane ‘potrzeby niematerialne’ pracownika (przynależności, samorealizacji czy akceptacji w społeczności pracowników).

Dobro przedsiębiorstwa – to „dobro wspólne” jego istnienia i rozwoju obejmujące zatrudnionych pracowników realizujących założone cele i zadania leżące u podłoża jego powstania. Dobro to posiada ‘wymiar instrumentalny’ (materialny) i ‘wymiar immanentny’ (niematerialny). Zaangażowany majątek w procesy wytwórcze przedsiębiorstwa – to jego dobro instrumentalne. Aktywne, twórcze i odpowiedzialne postawy pracownicze – to jego dobro immanentne. Oba te wymiary stanowią dzisiaj o sukcesie przedsiębiorstwa na rynku jego działania.

napisane przez -
501

Wydajność pracy (inaczej produktywność pracy) stanowi w teorii ekonomii ilość dóbr lub usług wytworzonych przez pracownika w jednostce czasu. Stanowi ona określoną miarę sprawności gospodarowania.

Na wydajność pracy pracownika wpływ mają omówione poprzednio relacje pracownicze i zaangażowanie w wykonywaną pracę, a ponadto, co jest bardzo istotne – techniczno-organizacyjne warunki pracy.

Najprościej można określić wydajność pracy w przedsiębiorstwie wytwórczym, np. w fabryce aut, lodówek, butów itp. Trudniej jest określić wydajność pracy na stanowisku umysłowym, bowiem tutaj nie tyle szybkość, co jakość pracy ma najważniejsze znaczenie.

A jak można odnieść się do zawodu naszego – motorniczego?

Wydaje się, że wydajność pracy można tutaj ująć ilością wykonanych kursów oraz stopniem awaryjności taboru na trasie. Awaryjność bezpośrednio rzutuje tutaj na wykonaną ilość kursów. Ponadto w przypadku torowisk każde zatrzymanie tramwaju powoduje zator dla pozostałych tramwajów.

Nie należy zapominać, że w ostateczności to od wiedzy i umiejętności pracownika (motorniczego) zależy płynność i sprawność przebiegu procesu wytwórczego w postaci naszej usługi dla mieszkańców miasta. Kultura pracy pracownika i zdolność do szybkiego rozwiązywania pojawiających się problemów technicznych i związanych z miejscem pracy – mają także decydujące znaczenie we wzroście wydajności pracy.

napisane przez -
473

Z pewnością każdy z nas doświadczył trudu pracy. Wynika on często z naszych braków i ludzkich słabości, ale także z konieczności wysiłku dla wkładu intelektualnego i fizycznego w wykonywaną przez nas pracę. Współcześnie coraz częściej sukces przedsiębiorstwa na rynku determinowany jest nie tylko techniką i organizacją pracy. Zasadniczego znaczenia i wartości nabiera czynnik ludzki z jego ogromnym potencjałem twórczym.

To od wkładu pracy pracownika decydują się losy niejednego przedsiębiorstwa. Dzisiejsza gospodarka w wyścigu za wynikami szuka właśnie w człowieku rezerw do wykorzystania. Wyścig konkurencyjny firm jest także często poszukiwaniem za aktywnym, twórczym, zdyscyplinowanym i wydajnym pracownikiem. Coraz bardziej dowartościowuje się obecnie cechy etycznego postępowania pracowników.

Owe cechy dotyczą zatem nie tylko umiejętności technicznych pracownika. Dotyczą one także coraz częściej jego kwalifikacji moralnych, kultury osobistej oraz umiejętności pracy zespołowej. Mijają już czasy samowystarczalnych specjalistów wykonujących rutynowo i powtarzalnie swoje obowiązki. Dzisiaj mamy czas aktywności w grupie, gdzie z wiedzy, doświadczenia i zaangażowania grupy pracowniczej powstaje w ramach efektu synergicznego wartość i dobro przedsiębiorstwa większe w swej całości od sumy poszczególnych części.